Wsp\u00f3\u0142czesne pa\u0144stwo prawa nie mo\u017ce funkcjonowa\u0107 bez jasno okre\u015blonych podstaw ustrojowych, kt\u00f3re wyznaczaj\u0105 ramy dzia\u0142ania w\u0142adzy publicznej oraz okre\u015blaj\u0105 status jednostki w systemie prawnym. W tym kontek\u015bcie szczeg\u00f3lne znaczenie przypisywane jest Konstytucji, stanowi\u0105cej akt o najwy\u017cszej mocy prawnej, a zarazem dokument o istotnym wymiarze aksjologicznym, co w swoich pracach cz\u0119sto podkre\u015blaj\u0105 prof. Garlicki czy te\u017c prof. Safjan. \u2013 Cho\u0107 w powszechnym odbiorze Konstytucja RP bywa postrzegana jako akt odleg\u0142y od codziennych do\u015bwiadcze\u0144 obywateli, w rzeczywisto\u015bci jej znaczenie przenika niemal wszystkie obszary \u017cycia spo\u0142ecznego, gospodarczego i politycznego \u2013 m\u00f3wi dr Oktawia Braniewicz-Zaorska, prawniczka i prorektor Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w \u0141odzi.<\/p>\n
Wsp\u00f3\u0142czesne pa\u0144stwo prawa nie mo\u017ce funkcjonowa\u0107 bez jasno okre\u015blonych podstaw ustrojowych, kt\u00f3re wyznaczaj\u0105 ramy dzia\u0142ania w\u0142adzy publicznej oraz okre\u015blaj\u0105 status jednostki w systemie prawnym. W tym kontek\u015bcie szczeg\u00f3lne znaczenie przypisywane jest Konstytucji, stanowi\u0105cej akt o najwy\u017cszej mocy prawnej, a zarazem dokument o istotnym wymiarze aksjologicznym, co w swoich pracach cz\u0119sto podkre\u015blaj\u0105 prof. Garlicki czy te\u017c prof. Safjan. \u2013 Cho\u0107 w powszechnym odbiorze Konstytucja RP bywa postrzegana jako akt odleg\u0142y od codziennych do\u015bwiadcze\u0144 obywateli, w rzeczywisto\u015bci jej znaczenie przenika niemal wszystkie obszary \u017cycia spo\u0142ecznego, gospodarczego i politycznego<\/i> \u2013 m\u00f3wi dr Oktawia Braniewicz-Zaorska, prawniczka i prorektor Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w \u0141odzi.<\/p>\n
\u015awi\u0119to uchwalenia Konstytucji 3 maja stanowi dogodny moment do podj\u0119cia refleksji nad rol\u0105 ustawy zasadniczej – zar\u00f3wno w wymiarze historycznym, jak i wsp\u00f3\u0142czesnym. Akt z 1791 r. by\u0142 wyrazem d\u0105\u017ce\u0144 do racjonalizacji ustroju pa\u0144stwa oraz pr\u00f3b\u0105 odpowiedzi na narastaj\u0105ce kryzysy polityczne i spo\u0142eczne. \u2013 Co istotne, stanowi\u0142 on tak\u017ce pr\u00f3b\u0119 implementacji okre\u015blonych warto\u015bci – takich jak odpowiedzialno\u015b\u0107 w\u0142adzy, dobro wsp\u00f3lne czy ochrona praw obywateli, kt\u00f3re pozostaj\u0105 aktualne r\u00f3wnie\u017c dzisiaj<\/i> \u2013 dodaje dr Braniewicz-Zaorska. \u2013 W tym sensie Konstytucja nie jest jedynie dokumentem historycznym, lecz trwa\u0142ym punktem odniesienia dla wsp\u00f3\u0142czesnych rozwa\u017ca\u0144 nad pa\u0144stwem i prawem.<\/i><\/p>\n
\u2013 Zasadnicz\u0105 funkcj\u0105 Konstytucji jest wyznaczanie podstaw organizacji pa\u0144stwa oraz okre\u015blanie relacji mi\u0119dzy jego organami<\/i> \u2013 podkre\u015bla naukowczyni. \u2013 Jednak\u017ce jej rola nie ogranicza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do regulacji instytucjonalnych. R\u00f3wnie istotny jest jej wymiar gwarancyjny, wyra\u017caj\u0105cy si\u0119 w ochronie praw i wolno\u015bci jednostki. To w\u0142a\u015bnie na poziomie konstytucyjnym formu\u0142owane s\u0105 podstawowe standardy ochrony godno\u015bci cz\u0142owieka, zasady r\u00f3wnego traktowania czy granice ingerencji pa\u0144stwa w sfer\u0119 \u017cycia prywatnego.<\/i><\/p>\n
W tym kontek\u015bcie pojawia si\u0119 pytanie o rzeczywiste znaczenie Konstytucji w \u017cyciu obywateli. Czy jest ona jedynie deklaracj\u0105 normatywn\u0105, czy te\u017c realnym instrumentem ochrony jednostki? \u2013 Analiza funkcjonowania system\u00f3w prawnych wskazuje, \u017ce jej oddzia\u0142ywanie ma charakter po\u015bredni, lecz zarazem fundamentalny. Ka\u017cdy akt prawny ni\u017cszego rz\u0119du musi pozostawa\u0107 z ni\u0105 w zgodzie, co oznacza, \u017ce Konstytucja wyznacza granice dopuszczalnych dzia\u0142a\u0144 ustawodawcy i organ\u00f3w stosuj\u0105cych prawo <\/i>\u2013 wyja\u015bnia ekspertka. \u2013 W konsekwencji wp\u0142ywa ona na codzienne sytuacje obywateli \u2013 od relacji pracowniczych, przez dost\u0119p do \u015bwiadcze\u0144 publicznych, a\u017c po ochron\u0119 przed arbitralno\u015bci\u0105 w\u0142adzy.<\/i><\/p>\n
Nie bez znaczenia pozostaje r\u00f3wnie\u017c aksjologiczny wymiar Konstytucji RP. Stanowi ona bowiem nie tylko zbi\u00f3r norm, lecz tak\u017ce wyraz warto\u015bci, kt\u00f3re organizuj\u0105 \u017cycie wsp\u00f3lnoty politycznej. \u2013 W\u015br\u00f3d nich szczeg\u00f3lne miejsce zajmuj\u0105 zasady demokratycznego pa\u0144stwa prawnego, sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej oraz poszanowania praw cz\u0142owieka<\/i> \u2013 podkre\u015bla dr Braniewicz-Zaorska. \u2013 Warto\u015bci te, cho\u0107 maj\u0105 charakter uniwersalny, podlegaj\u0105 ci\u0105g\u0142ej reinterpretacji w kontek\u015bcie zmieniaj\u0105cych si\u0119 reali\u00f3w spo\u0142ecznych i gospodarczych.<\/p>\n
Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce znaczenie Konstytucji ujawnia si\u0119 szczeg\u00f3lnie wyra\u017anie w sytuacjach kryzysowych. \u2013 To w\u0142a\u015bnie w momentach napi\u0119\u0107 spo\u0142ecznych, spor\u00f3w politycznych czy zagro\u017ce\u0144 dla stabilno\u015bci systemu prawnego ujawnia si\u0119 jej funkcja stabilizuj\u0105ca <\/i>\u2013 dodaje ekspertka. \u2013 Konstytucja wyznacza w\u00f3wczas g ranice dopuszczalnych dzia\u0142a\u0144 w\u0142adzy publicznej, a jednocze\u015bnie stanowi punkt odniesienia dla oceny ich legalno\u015bci i legitymizacji.<\/i><\/p>\n
Z perspektywy obywatela istotne jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce Konstytucja pe\u0142ni funkcj\u0119 integracyjn\u0105. Tworzy wsp\u00f3ln\u0105 p\u0142aszczyzn\u0119 odniesienia dla r\u00f3\u017cnych grup spo\u0142ecznych, umo\u017cliwiaj\u0105c budowanie wsp\u00f3lnoty opartej na wsp\u00f3lnych warto\u015bciach i zasadach. \u015awi\u0119to 3 maja ma w tym kontek\u015bcie charakter nie tylko historyczny, lecz tak\u017ce symboliczny \u2013 przypomina o znaczeniu prawa jako fundamentu wsp\u00f3lnoty politycznej oraz o konieczno\u015bci jego poszanowania.<\/p>\n
\u2013 Konstytucja nie jest jedynie aktem normatywnym o charakterze formalnym. Stanowi ona z\u0142o\u017cony instrument regulacyjny i aksjologiczny, kt\u00f3rego znaczenie wykracza poza sfer\u0119 prawa i obejmuje tak\u017ce wymiar spo\u0142eczny oraz kulturowy <\/i>\u2013 podsumowuje dr Braniewicz-Zaorska. \u2013 Jej rola w \u017cyciu obywateli polega nie tylko na wyznaczaniu granic dzia\u0142ania pa\u0144stwa, lecz tak\u017ce na kszta\u0142towaniu standard\u00f3w \u017cycia publicznego oraz ochronie podstawowych warto\u015bci. W tym sensie refleksja nad znaczeniem Konstytucji RP – szczeg\u00f3lnie w kontek\u015bcie \u015awi\u0119ta 3 maja – powinna prowadzi\u0107 do postawienia pytania o to, w jakim stopniu wsp\u00f3\u0142czesne spo\u0142ecze\u0144stwo jest gotowe nie tylko korzysta\u0107 z jej gwarancji, lecz tak\u017ce aktywnie uczestniczy\u0107 w ich ochronie i realizacji.<\/i><\/p>\n
\n
Dr Oktawia Braniewicz-Zaorska<\/strong> – Doktor nauk prawnych, adiunkt w Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w \u0141odzi, mediator s\u0105dowy, sekretarz Centrum Studi\u00f3w Migracyjnych U\u0141, wsp\u00f3\u0142pracowniczka Komitetu Bada\u0144 nad Migracjami PAN \u2013 sekcji bada\u0144 nad imigracj\u0105 do Polski. Sekretarz Redakcji \u201eRocznika Filozoficzno-Spo\u0142ecznego Civitas Hominibus\u201d.<\/p>\n Uko\u0144czy\u0142a prawo na WPIA UMK, studia doktoranckie na WPiA U\u0141, International Business and Trade, Szko\u0142\u0119 Bioetyki i Bioprawa oraz Akademi\u0119 Europejsk\u0105 przy Konrad Adenauer Stiftung Israel i Polskiej Fundacji im. Roberta Schumana. Sta\u0142a mediatorka s\u0105dowa przy S\u0105dzie Okr\u0119gowym w \u0141odzi, specjalizuj\u0105ca si\u0119 w mediacjach gospodarczych i sporach pracowniczych. Inspektor ochrony danych osobowych w Woodpecker.co S.A.<\/p>\n Od wielu lat zajmuje si\u0119 szerokimi badaniami nad uchod\u017acami, migracj\u0105 oraz prawnymi aspektami zatrudniania cudzoziemc\u00f3w. Jest specjalistk\u0105 od sytuacji kryzysowych, mobbingu, molestowania i przemocy pracowniczej. Autorka licznych publikacji naukowych, uczestniczka krajowych i zagranicznych konferencji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wsp\u00f3\u0142czesne pa\u0144stwo prawa nie mo\u017ce funkcjonowa\u0107 bez jasno okre\u015blonych podstaw ustrojowych, kt\u00f3re wyznaczaj\u0105 ramy dzia\u0142ania w\u0142adzy publicznej oraz okre\u015blaj\u0105 status jednostki w systemie prawnym. W tym kontek\u015bcie szczeg\u00f3lne znaczenie przypisywane jest Konstytucji, stanowi\u0105cej akt o najwy\u017cszej mocy prawnej, a zarazem dokument o istotnym wymiarze aksjologicznym, co w swoich pracach cz\u0119sto podkre\u015blaj\u0105 prof. Garlicki czy te\u017c […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":1031,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1030","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ahe.lodz.pl\/centrum-ekspertow\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1030","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ahe.lodz.pl\/centrum-ekspertow\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ahe.lodz.pl\/centrum-ekspertow\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ahe.lodz.pl\/centrum-ekspertow\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ahe.lodz.pl\/centrum-ekspertow\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1030"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ahe.lodz.pl\/centrum-ekspertow\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1030\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1033,"href":"https:\/\/ahe.lodz.pl\/centrum-ekspertow\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1030\/revisions\/1033"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ahe.lodz.pl\/centrum-ekspertow\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1031"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ahe.lodz.pl\/centrum-ekspertow\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ahe.lodz.pl\/centrum-ekspertow\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ahe.lodz.pl\/centrum-ekspertow\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}